Het klinkt zo spannend: afreizen naar een dictatuur. Een militair exemplaar nog well. We zaten dan ook vol met verwachtingen van een zichtbaar onderdrukt, traditioneel en ‘domgehouden’ volk in een primitief en moeilijk te bereizen land. Benzineprijzen zouden ongekend hoog zijn om de Burmezen er van te weerhouden zich te verplaatsen en vooral te mobiliseren en ook het obnderwijs verkeerde in een treurige staat.
We hadden er nauwelijks verder naast kunnen zitten. De Burmezen zijn denk ik het vriendelijkste en vrolijkste volk dat ik ooit heb gezien. Ze zingen de hele dag – net als in de rest van Azie is karaoke in Myanmar volksvermaak nummer 1 – en onze aanwezigheid werd bijna zonder uitzondering met de meest oprechte en brede glimlach beantwoord. Ook zijn vooral de jongeren verrassend modern. Hoewel de longyi (een traditionele wikkelrok) voor zowel mannen als vrouwen nog altijd het meestgedragen kledingstuk hebben ook de skinny-jeans en ‘westerse’ t-shirts met opdruk hun toegang tot het straatbeeld weten te vinden.
Dat de buitenwereld moeilijk zichts krijgt op Myanmar betekent dan ook niet dat de bevolking daar geen zicht op de buitenwereld heeft. Met de komst van illegale tv-zenders, uitgezonden vanuit Noorwegen, hebben de Burmezen toegang gekregen tot meer informatie dan alleen de propaganda van de staats-tv en -kranten. (De laatsten beginnen elke uitgave met het herhalen van de ‘drie nationale verplichtingen’ van de Burmezen en hebben weinig nieuwswaarde. ) De verwachte nieuwsgierigheid naar “hoe het dan in het Westen is” bleef dan ook uit. Met de op handen zijnde verkiezingen van 1 april durfden sommige Burmezen het zelfs aan om een politiek gesprek te voeren, zij het soms wel op fluistertoon. Ook het Engels van de bevolking bleek over het algemeen boven verwachting. We hebben ons maar zelden in situaties bevonden waar we ons alleen met handen- en voetenwerk uit konden redden.
Hoewel de busprijzen nog altijd relatief hoog zijn bevonden we ons tijdens het reizen vaak uitsluitend onder de lokale bevolking, die zich ook dan even vriendelijk toonde. Hetzelfde gold voor de plaatsen die wij bezochten. Myanmar wordt met de dag toeristischer, vooral sinds de recente verlaging van de benzineprijzen en de aansluiting van het bankwezen op de wereldeconomie, maar dat heeft nog weinig effect gehad op de locals. De gastvrijheid is ondanks de nog altijd hoge armoede bewonderenswaardig. Niet zelden gebeurde het dat wij iets gratis – “for present” – kregen, in het meest extreme geval zelfs onze lunch toen wij geen restaurant konden vinden. Dit werd met enige verdieping in de cultuur nog meer versterkt. Het enthousiasme was groot als wij er wat Burmese woordjes uit gooiden, en mijn aanschaf van een longyi leidde tot nog meer aanspraak. “Very beautiful!!”, werd er vaak gekird. Zelfs in Bangkok opende dit kledingstuk nog deuren naar (voormalig-) Burmezen: “You been Myanmar???”.
De recente politieke ontwikkelingen en het oprechte karakter van de bevolking maken Myanmar een makkelijk te bereizen, maar nog relatief ongerept land, waar je nog volop gebruik kan maken van de extreme gastvrijheid. We hebben hele mooie dingen gezien, maar het meest bijzondere aan het land was eigenlijk ‘er gewoon zijn’. De grote vraag is alleen hoe lang dit nog zo blijft nu er steeds meer deuren worden geopend naar de buitenwereld, zowel politiek en economisch als in het toerisme. Een tweede grote vraag is wie er van deze ontwikkelingen gaan profiteren. Feit blijft dat Myanmar nog altijd een van de armste landen ter wereld is. Wat er ook gaat gebeuren, zeker is dat het land aan de vooravond staat van grote verandering, en ik heb zo’n vermoeden dat ik tot de laatste generatie reizigers behoor die nog iets heeft meegekregen van het “echte” Myanmar.